De ziekte tot de dood
Bekijk alle berichten van Eliezer | Waarschuw de redactie
Geen enkel mens leeft zonder min of meer vertwijfeld te zijn.
De Deense filosoof Søren Kierkegaard bedoelde daarmee dat onder de oppervlakte van het schijnbare geluk sprake is van verwarring, van ontreddering en een gevoel van verslagenheid.
Het citaat komt uit het boek De ziekte tot de dood (’Sygdommen til Døden’ uit 1849).
De wanhoop komt voort uit de afhankelijke positie van de mens die geen solitair wezen is.
De vertwijfeling komt naar buiten in tijden van crisis. In de crisis wordt de wanhoop gevoeld maar als de crisis voorbij is, zo zegt Kierkegaard, wordt niet nagedacht over de herkomst van dat gevoel.
Kierkegaard vraagt zich steeds af: wat zijn de eigenlijke drijfveren, de onderliggende gevoelens?
Kierkegaard ziet de oplossing van dit probleem in vertrouwen, want vertrouwen geeft hoop in bange dagen.
In vervolg hierop, en wellicht ten overvloede, wijs ik op de serie In therapie die momenteel elke dag om kwart voor elf wordt uitgezonden door de NCRV.
Na de tumultueuze verkiezingen, WK en TdF, tussen de herhalingen en slappe zomerprogramma's door, wordt hier tv-geschiedenis geschreven.
Door messcherpe dialogen en acteurs die onderliggende en niet onder woorden gebrachte gevoelens door excellent acteren zo weten te verbeelden dat je gefascineerd zit te kijken. De tijd vliegt en na afloop ervaar je bij jezelf de gelaagdheid van je eigen bestaan. Dat dubbele, als je begrijpt wat ik bedoel.
Over vertwijfeling, motieven & drijfveren gesproken.
Reacties (17)
De vertwijfeling van Kierkegaard is actueel. Zeker in een overspannen samenleving (cijfers, efficientie, doelstellingen) met veel morele druk om tot toppen van kunnen te 'presteren'.
Uitzending met Halina Reijn van In Therapie vond ik teleurstellend. Sjablonen: luxe paardje is fijn open over sex, psychiater acteert pokerface en stelt af en toe een vraag. Ja, ja, alles in een kamer gefilmd. Dus moet het acteren wel 'fantastisch' zijn. En natuurlijk zitten er dan meerdere 'lagen' in de dialogen. Afijn, zal andere afleveringen gaan bekijken. Vast ben ik nu te kort door de bocht.
Zwoegkurk op 31-07-2010 09:27 | Waarschuw de redactie
bedankt ik zal eens gaan kijken.
novelle op 31-07-2010 09:46 | Waarschuw de redactie
De ziekte tot de dood: de mens bestaat tegenover God. Het wil in zijn bewustzijn — het zelf, een aspect van Gods geest — vertwijfeld zijn, en/of de transcendentie ontkennen. Deze radeloosheid, deze wanhoop noemt Kierkegaard 'zonde' en de ziekte tot de dood.
In de vrijheid van de overgave, en in de erkenning van zijn creatuurlijkheid tegenover God, leeft de mens zonder vertwijfeling.
Zonder deze overgave, zonder dit ontzag voor de vreze des Heren wordt leven overleven en parasiteren in plaats van leven vanuit eigen kracht en zwakheid.
Frygt og baeven
Eliezer op 31-07-2010 12:11 | Waarschuw de redactie
Weer eens uitleg of ander geschoolmeester van brave E. Plus een stukje getuigenis.
Ik geef toe, ik houd mij bij E. niet aan mijn eigen blogtips. Maar voor E. is er al snel aanleiding om reacties te gebruiken voor 'lering'. Niet dat filosofen niet boeiend kunnen zijn. Ook niet dat zingeving en vragen daaromtrent waardeloos zijn. God, Kant, De Verlosser, Hegel, Jung, Kierkegaard, Cruyf, Mart Smeets, allen zijn meer of minder interessant. Maar niet in kaders van reageren op blogs op deze schrijfsite, lijkt mij.
Zwoegkurk op 31-07-2010 14:19 | Waarschuw de redactie
Nog een vraagje: is de bijdrage 'De ziekte tot de dood' van de geleerde E. nu een kopie van een recensie? Of eigen werk. Beetje onduidelijk, voor mij. De kaft is sowieso een foto. Maar de tekst?
Zwoegkurk op 31-07-2010 14:25 | Waarschuw de redactie
zelfs de reactie van E. is overgeschreven.
Jammer.
reflexxus op 31-07-2010 14:32 | Waarschuw de redactie
Het thema is Kierkegaards:
'Geen enkel mens leeft zonder min of meer vertwijfeld te zijn.'
Waarom u God, Kant, De Verlosser, Hegel, Jung, Cruyff en Mart Smeets erbij haalt kan ik alleen verklaren uit een behoefte aan 'name-dropping'.
Als het kader een uitspraak van Kierkegaard is, en dat is het geval, dan lijkt mij uw laatste zin getuigen van een enigszins slordig denkvermogen en is het in die zin als negatief voorbeeld toepasselijk op de uitspraak van Kierkegaard.
Door het karakter van uw reactie vermoed ik echter dat de motieven van uw uitspraken eerder in de sfeer van kinnesinne liggen dan in een behoefte om te reageren op Kierkegaards denken.
'Een stukje' getuigenis is door de aard van de formulering al tenenkrommend. Dit wordt versterkt door de kennelijke onkunde van de scribent waardoor hij zijn 'stukje' bij de verkeerde neerlegt.
Eliezer op 31-07-2010 14:47 | Waarschuw de redactie
En Reflexxus, ik zal het je nu maar even meteen zeggen: je begint me een beetje te irriteren met je 'zwangere' opmerkingen zonder voorbeelden. Elders laat je op mijn blogs ook zo'n stinkend geurspoor achter.
Over Kierkegaard is zoveel geschreven, wat ik schreef is dus zeker niet uniek en derhalve kun je gelijkgestemde overwegingen tegenkomen.
Eliezer op 31-07-2010 14:55 | Waarschuw de redactie
Eindelijk vindt Eliezer de vorm van een zekere ironie in zijn laatste reacties, lijkt het. Houd vol, zou ik zeggen. Nu alleen nog dat tenenkrommende gepsychologiseer van de kouwe grond achterwege laten. En dan komt alles goed. Nu ja, dan wordt het in de sliert reacties dragelijker, taxeer ik.
Onderwerp van de bijdrage blijf ik op zich boeiend vinden. Alleen vind ik een kopie van een verhaal, een kaft van een boek, en dan vervolgens weer met enige minzaamheid reageren, echt de verkeerde wijze voor deze schrijfsite. Beter om geen oude discussies op te rakelen. Om die reden stop ik weer eens, hetgeen ongetwijfeld weer een opvoedkundige reactie veroorzaakt.
Zwoegkurk op 31-07-2010 15:26 | Waarschuw de redactie
Ja, op mijn blog kan ik lekker zeggen wat ik wil en dat is in dit geval het volgende:
Het thema van mijn onderwerp was een verdieping van Kierkegaards uitspraak: 'Geen enkel mens leeft zonder min of meer vertwijfeld te zijn'.
Het thema werd min of meer plompverloren gedropt als uitnodiging voor reflectie. De meesten reageren daarop vanuit de eigen belevingswereld. Mijn bedoeling was niet om een originele visie op Kierkegaards uitspraak te poneren. Wél om de uitspraak van Kierkegaard wat meer in zijn eigen perspectief te plaatsen en ook dat lijkt mij een legitiem gebruik van Schrijf!
Eliezer op 31-07-2010 15:51 | Waarschuw de redactie
Zoals ik al had gedacht, de schrijfveer, moet beter uitgediept. Drijfveer lijkt op schrijfveer. Morgen iets over het huwelijk zeker?
Dat is alles wat ik erover zeggen zal.
Ferrara op 31-07-2010 16:01 | Waarschuw de redactie
Over het huwelijk heeft Kierkegaard ook geschreven. Op verzoek wil ik daar ook wel wat over schrijven, maar de reden dat ik ongevraagd dieper in ben gegaan over het thema 'twijfel en vertwijfeling' ligt besloten in mijn eigen belangstelling die al tot uiting was gekomen in mijn blog op Boekrecensies over H.C. Rümke's 'Psychologie van de twijfel'.
Overigens vind ik het aardig dat mijn associatieve term 'drijfveer' niet op een onvruchtbare rots is gevallen!
Eliezer op 31-07-2010 16:18 | Waarschuw de redactie
Waarom 'op verzoek'? Waarde E. moet 'zwoegen' voor zijn pensioen, begrijp ik. Maar in zijn reacties spaart onze vaste briefschrijver de omhaal van woorden (veel lijdende vorm) niet.
Of beste E. heeft toch tijd zat. Of brave E. denkt dat een eigen vorm van barok taalgebruik beter 'communiceert'. Niets mis met belezenheid en gedragen taalgebruik. Wel als deze (voor mij) lijkt voort te komen uit minzaamheid, betweterigheid en gekwetste ijdelheid.
Zwoegkurk op 01-08-2010 08:43 | Waarschuw de redactie
Deze citaten van Kierkegaard zijn inderdaad nuttige en praktische richtingwijzers voor ook het dagelijkse leven en de daarop betrokken emotionaliteit.
Razdov op 01-08-2010 10:34 | Waarschuw de redactie
Ik wacht met belangstelling een persoonlijke en als kan 'literaire' bijdrage over een praktische richtingwijzer af, bij voorbeeld van Eliezer. Aan zijn belezenheid zal het niet liggen. Lijkt mij, als het niet binnen kader van rubriek Religie en Filosofie valt, vele malen beter te verteren dan zijn vele, niet altijd sfeerverhogende reacties. Ik geef toe, kwestie van persoonlijke smaak. Maar toch. Ik geef ook toe, dat ik zuiniger moet zijn in mijn geketter.
Zwoegkurk op 01-08-2010 11:09 | Waarschuw de redactie
@Zwoegkurk en Eliezer. Volgens mij zijn jullie nu beiden bezig jullie eigen eruditie (en die is er ongetwijfeld)als voetbal te zien om die tegen elkaar uit te spelen. Wie in het doel schiet van de ander heeft gewonnen.
Razdov op 01-08-2010 13:35 | Waarschuw de redactie
Ach, beste Razdov, vermoedelijk heeft u nog gelijk ook. Als ik een werkelijke erudiet mag parafraseren:
Ik breek het hoofd over de bederfelijke aspecten van de moderne samenleving. Qua afkomst en temperament ben ik altijd een bezwaarde tegen de geest des tijds geweest. Hoog verheven boven de waan der dag schrijf ik pamfletten noch partijprogramma's.
Ik waan mijzelve koning in het, door geen prozaïsche plompvoet te betreden, universum waar de bomen druilen met hun takkenkantwerk en het somb're zwerk zijn hemelwater weent.
Van de ziekte tot de dood...
Eliezer op 01-08-2010 17:36 | Waarschuw de redactie
Alleen geregistreerde bezoekers kunnen hier reageren. Ga naar registreren of inloggen.