• Groen!
• Religie & Filosofie!
• Onderwijs!
• Schrijf!
• Idealen!
• Trouw.nl

• Registreren
• Inloggen

ARABISME ALS BEDRIEGLIJK MIDDEN - Deel 5: Van woestijn tot bloemenrijk

Bekijk alle berichten van Willehalm | Waarschuw de redactie

Inleiding van de vertaler: De hier afgebeelde persoon is de Zwitserse dichter, schrijver en plaatsvervanger van Rudolf Steiner als voorzitter van de Anthroposofische Vereniging Albert Steffen (1884-1963), die in deel 4 van deze e-feuilleton ter sprake is gekomen en ook in dit slotdeel geciteerd wordt.

Op deze geesteswetenschappelijke uiteenzetting van Dr. Gerhard Schmidt met het Arabisme als de verschijningsvorm van de Islam zijn tot nu toe 4 reacties gekomen. Op de eerste twee ben ik uitvoerig ingegaan in deel 2, de derde reactie op deel 3 was van mijzelf om de bewering in mijn inleiding te corrigeren dat de Amerikaanse president Woodrow Wilson volgens Rudolf Steiner de reïncarnatie van Haroen al-Rashied was, dit moest namelijk zijn: Muawaija (nog mijn excuses hiervoor) en de vierde reactie zal ik nu behandelen. Deze was van joosttiboschsr op 01-02-2010 en luidde als volgt:

“Het westers superioriteitsgevoel waarmee Wilders op zijn ouderwetse agressieve islam en Steiner(en u) - zij het veel intelligenter - op uw arabistische islam neerkijkt, lijkt me weinig van doen te hebben met de manier van denken en doen van Jezus. Op de moeilijke weg naar het ‘Rijk van God’, vraagt hij van ons om samen te werken in liefde en elkaar echt serieus te nemen zonder onszelf (wat ouderwets?) beter te vinden. Met al onze inzet staat zijn ‘Abba’ garant voor de voltooiing van dat ideaal.”

Het eerste deel van deze reactie is tendentieus, niet alleen daarom treft het niet toe. De schrijver heeft bar weinig van deze uiteenzetting begrepen en grijpt terug op zijn reeds voorhanden intellectuele cq. gevoelsmatige begripsarsenaal van goed en fout, westers en oosters etc. Ik denk ook niet dat Wilders, die vandaag voor de twee keer voor de rechtbank in Amsterdam moest verschijnen, het met deze j. eens zou zijn dat hij (Wilders) neerkijkt op de politieke Islam vanuit een westers superioriteitsgevoel. Westers wellicht ja, maar niet vanuit een gevoel, daar hij immers rationele argumenten levert dat de Islam een fatalistische, eenzijdig op het autoritaire Vader-principe gebaseerde ideologie is, zoals ik al eerder heb aangeduid. Het verschil met Wilders is dat de Islamisering hier niet slechts wordt bestreden, maar dat haar verschijningsvorm het Arabisme op een immanent-kritische manier van haar eenzijdigheid door de idee van de driegeleding van het mensbeeld en het sociale organisme verlost wordt. Gerhard Schmidt, de schrijver van deze uiteenzetting is daarentegen totaal geen representant van het westen, maar als Midden-Europeaan verdedigt hij juist het ware midden, dwz. het nieuwe Christendom dat weliswaar de eenzijdigheden van het westen (bv. koele machtspolitiek) en het oosten (bv. religieuze fanatisme) kan neutraliseren en zelfs in een hogere eenheid samenbrengen, maar dat als zodanig ook zelf ook onder vuur ligt.

In het korte tweede deel van de reactie komt het woord “ons” drie keer voor, maar de mens is zijn eigen soort, het gaat om de vrijheid van het individu, het universele recht op individualiteit dat de Islam niet kent. Daarom is het niet zo dat “wij” beter zijn dan “zij”, dat is een persoonlijke, psychologische, ja bekrompen en valse benadering, nee, het ware Christendom (niet van Jezus, maar van Jezus Christus, zie mijn blog DE VERO ANNO) van de liefde is het hoogste, het diepste en wijdste wat er is, in ieder geval wat ik gevonden heb. Dat is wat m.i. deze uiteenzetting duidelijk kan maken.

Terugblikkend hebben we gezien dat het bedrieglijke midden van het Arabisme ons op een vijfvoudige manier voor ogen treedt:

1.Ten eerste beschouwde het Arabische rijk zich in ruimtelijk opzicht als het midden der aarde, van waaruit naar het oosten en westen een onbegrensde expansie plaatsvond.

2. Evenzeer stelde het Arabisme een vals chronologisch midden in, doordat het zijn tijdrekening begon met het jaar 622, de beroemde Hedschra, de uittocht van Mohammed uit Mekka. Het zag over het hoofd dat het centrale gebeuren van de mensheidsontwikkeling, het keerpunt in de geschiedenis al meer dan 600 jaar geleden terug lag.

3.Een derde element van het bedrieglijke midden bleek ons het wijsheidscentrum van Bagdad te zijn, dat met zijn abstracte synthese van de oude oerwijsheid slechts een verstarde maanimpuls van het verleden was, maar anderzijds ook op een toekomstige ontwikkeling vooruitliep waarvoor de tijd nog niet rijp was, de ontwikkeling van een kennis der natuur, een denkmethode voor objectief onderzoek van de natuurlijke wereld.

4.Daarmee hand in hand ging het vierde bedrieglijke midden, doordat de Vadergod-impuls tot de maat aller dingen verstart, verschijnt de materiepool, de doodsnatuur van de mens, als middelpunt van de wereld.

5.Een vijfde bedrieglijk midden van het Arabisme zal ons nog blijken, indien we het volgende in beschouwing nemen.

We hebben geprobeerd, tenminste in bedekte termen, duidelijk te maken hoe het verlies van de Triniteit alleen overwonnen kan worden door een moderne methode voor het onderzoeken van lichaam, ziel en geest, in zover deze mens en wereld constitueren. Deze nieuwe driegeledingsopvatting vormt de ware grondsteen van elke echte kennis en betekent de verlossing van het Arabisme in onze tijd. Terwijl voor het Arabisme het woord geldt: “Het midden van de Islam is het geloof, de overgave aan Gods wil en de onvoorwaardelijke gehoorzaamheid tegenover zijn in de Koran uitgevaardigde verordeningen” (zie: A. Knoury, “Zur Grundgestalt der islamischen Religion“, NZZ, 06.10. 1979), klinkt uit de woorden van Rudolf Steiner de geest van het moderne, ware midden ons tegemoet: “Kennis is toewijding aan het universum in gedachten, kunst in de beschouwing, religie in het gemoed…”

Aan deze drieheid voegde Rudolf Steiner de vierde kracht toe, die alle andere doordringt: de “liefde met de som aller geesteskrachten voor iets wat ons als een voor ons lofwaardig wezen van het heelal verschijnt … Vrome, waarachtig geestelijke liefde veredelt ons menszijn tot in de innerlijkste vezel toe, ze verhoogt alles wat in ons leeft.” (zie: Rudolf Steiner, “Credo – Der Einzelne und das All”, 1ste uitg. Dornach, 1944). Hier wordt naar de weg tot verchristelijking van het menselijke bestaan gewezen, van de maanwijsheid van de Vadergod naar de zonnekracht van de Zoonsgod en naar de heilskracht van de geest.

We mogen ons echter niet erover vergissen dat ook een vijfde bedrieglijk midden uit de geest van het Arabisme in onze tijd als gevaar kan opduiken: ook de moderne geesteswetenschap zelf kan eraan ten gronde gaan, indien ze niet voordurend daarover waakt dat dogmatisme, sektarisme en fanatisme geen wortels in haar schieten. Want juist een dergelijk werk dat in staat is het bedrieglijke midden van het Arabisme vanuit wereldhistorische volmacht te overwinnen, is ook aan het gevaar blootgesteld om zichzelf te verliezen op de weg naar zijn verwezenlijking, indien wij zelf een prooi van dit midden worden.

Een verdedigingswal tegen zo’n gevaar kan opgericht worden als mensen een wakker gehoor ontwikkelen voor woorden die naar ons waar zijnscentrum wijzen, woorden waarmee we deze schets willen afsluiten:

“Het Goddelijke zweeft niet meer over onze hoofden, maar spreekt in ons innerlijk, - echter alleen wanneer we de kracht van onze zelfloze denkwil uit de boeien van onze lichamelijke begeertes bevrijden. In zijn ‘Filosofie van de vrijheid’ heeft Rudolf Steiner deze belofte van de christelijke religie tot wetenschappelijk inzicht verder ontwikkeld. De daad van Christus om zich met de menselijke doodsnatuur te verbinden en de menselijke wezenskern uit de verstarring op te heffen is door Rudolf Steiner tot wetenschap geworden. Daardoor komen we tot gewaarwording van de christelijke heilsdaad in onze tegenwoordige tijd.” (zie: Herbert Witzenmann, “Inleiding op het programma van de conferentie ‘Bijdragen aan de Wereldsituatie’ 1979, ‘Brandende problemen’”).

En Albert Steffen schreef over dit thema ten opzichte van de Anthroposofische Vereniging: “Deze Vereniging is gebaseerd op geesteswetenschap en deze wetenschap gaat daarvan uit dat zij de gewone kennis die, zoals de theologen zeggen, onderhevig is aan de erfzonde omdat die kennis samenhangt met het sterflijke lichaam, daarvan bevrijdt, dwz. lichaamsvrij maakt en dus tot een zodanig instrument omvormt dat in staat is de geest in zijn reinheid te vatten. Deze geesteswetenschap richt de kennis, die als zodanig een catharsis heeft doorgemaakt, naar het mysterie van Golgotha en ziet in Christus de brenger van de vrijheid en de liefde.” (zie: Albert Steffen, “Geistesschulung und Gemeinschaftsbildung”, 1974).

Arabië, “de niet veroverde woestijn” in ons, kan door haar overwinning zich in een bloemenrijk van nieuwe kennis van de geest veranderen.

(Einde)