De Floriade-route: een historische route langs vele Vinex-wijken
Een combinatie van de Haarlemmermeerpolder die dit jaar 150 jaar bestaat en de Floriade: daar hoort een fietsroute bij, vonden de in de buurt van de Floriade gelegen gemeenten. En dus staken ze de koppen bij elkaar, kozen een tracé en gaven de ANWB opdracht de Floriade 2002-route uit te zetten.
Het idee is goed. De fietser wordt met een grote boog om -en via een fietsbrug zelfs een stukje over- het Floriade-terrein geleid en kan, mocht hij de wereldtuinbouwtentoonstelling willen bezoeken, daar vanaf verschillende plekken heen. Nogmaals: het idee is goed. De vraag is alleen welke fietser zit te wachten op een tocht die door de nieuwbouwwijken van Hoofddorp en Beinsdorp voert, langs het opgespoten land van een van de grootste bouwputten van Europa, met uitzicht op de ene Vinex-locatie na de andere. En alsof dat nog niet genoeg is, loopt een groot deel van de route langs autowegen.
Grote kans dat geen fietser daarop zit te wachten. En de route dus niet rijdt. Toch zou dat jammer zijn, want de Floriade 2002-route mag dan landschappelijk gezien nogal tegenvallen, zij geeft wel een goed beeld van de interessante geschiedenis van de Haarlemmermeer.
Toen de Haarlemmermeer nog vol water stond had hij de bijnaam De Waterwolf, omdat hij tijdens elke storm wel een paar dorpen 'opvrat' en steeds groter werd. Plannen om het meer droog te leggen liepen op niets uit, aangezien zowel Haarlem als Leiden economisch belang had bij het meer. Pas in 1836, toen het water na twee zware stormen voor de zoveelste keer tot aan de poorten van Amsterdam en Leiden stond, werd besloten tot drooglegging. In drie jaar tijd (1849-'52) werden de 18600 hectares van het Haarlemmermeer drooggelegd met drie door stoom aangedreven gemalen: de Leeghwater, De Lynden en de Cruquius.
Met deze feiten in het achterhoofd gaan we fietsen. Wij starten in Haarlem. Als we de stad uit zijn volgen we een landelijk weggetje, met uitzicht op nieuwbouw en flats, naar Vijfhuizen. We passeren het Fort bij Vijfhuizen, onderdeel van de cirkelvormige linie van 36 forten die Amsterdam moest beschermen tegen vijandelijke aanvallen, en rijden de Geniedijk op. Deze dijk, die de hele Haarlemmermeer doorkruist, diende als waterkering wanneer in geval van nood het zuidelijk deel van de polder onder water moest worden gezet.Een paar kilometer verderop gaan we de hoogte in over twee fiets- en voetgangersbruggen, vanwaar we een prachtig uitzicht hebben over het Floriade-terrein. Vlak voordat we de IJweg oversteken passeren we een Batterij. Dat klinkt indrukwekkend, maar van dit exemplaar is helaas niet veel meer over dan een met gras begroeide heuvel met een onduidelijk kunstwerk erop.
Qua uitzicht moeten we het nu een tijdje doen met opgespoten land, klaar om bebouwd te worden. We rijden Hoofddorp binnen, met 50000 inwoners de grootste van de 26 gemeenten van de Haarlemmermeer. Dat we, hoewel aan alle kanten omgeven door nieuwbouw, nog steeds op de Geniedijk fietsen, blijkt wanneer ineens het Fort van Hoofddorp opduikt.
Hier staat ook 'De Eersteling', de eerste molen die in de Haarlemmermeerpolder is gebouwd. Aangezien de uit 1856 stammende korenmolen in het centrum van Hoofddorp stond, raakte hij hoe langer hoe meer ingebouwd. In 1977 besloot de gemeente de vervallen molen te kopen, te verplaatsen en te restaureren. Nu staat hij, historisch gezien volslagen onverantwoord, in de buurt van het Fort. Op woensdag, donderdag en vrijdag is hij te bezichtigen.Zodra we Hoofddorp uit zijn, krijgen we opnieuw te zien waar een groot deel van de 17400 huizen gepland is die de gemeente Haarlemmermeer er tot 2005 bij krijgt. Interessant wordt het pas weer nadat we de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder zijn overgestoken en Hillegom inrijden. Hier passeren we een historische plek: de 'geboortegrond' van de ANWB. Op 22april 1883 reden vijftien leden van de Haarlemse Vélocipède-Club en twaalf leden van de Haagse fietsclub De Ooievaar elkaar tegemoet. In het Hillegomse Hotel Koning, tegenwoordig café De Houttuin geheten, besloten ze de 'Algemeene Vélocipèdisten-Bond' op te richten, de voorloper van de ANWB.
Na Hillegom fietsen we langs het Fordmuseum, waar van woensdag tot en met zondag zo'n 200 antieke Fords uit de periode 1903-'49 te bezichtigen zijn. De kinderen onder ons moeten doorrijden tot Bennebroek met zijn Linnaeushof, de grootste speeltuin van Europa.
In Heemstede mogen we eindelijk van de weg af, landgoed Groenendaal in. De rust is weldadig. Het tegenwoordige Landgoed Groenendaal is met Bosbeek een samenvoeging van verschillende boerderijen en buitens, die ooit dienstdeden als zomerverblijven van rijke Amsterdamse en Haarlemse kooplieden. Voor een bedrag dat je vandaag de dag op tafel moet leggen voor een eenvoudig rijtjeshuis, kocht de gemeente Heemstede in 1913 het 86 hectare grote landgoed en maakte er een openbaar wandelbos van. Door deze aankoop werd het landgoed gered uit de handen van de oprukkende bloembollenhandelaren, die van het bos een bollenveld wilden maken.Na Groenendaal fietsen we naar het gemaal Cruquius, dat in 1933 gepromoveerd werd tot museum. Voor 70 eurocent per fietser steken we met de veerboot de Ringvaart Haarlemmermeer schuin over. Volgens de ANWB wordt hier nog dit jaar een brug gebouwd, maar de overtocht -elk kwartier, van april tot 21oktober- is zo gezellig, dat ze van ons geen haast hoeven te maken met die brug. Via de landelijke Zuid-Schalkwijkerweg rijden we Haarlem weer binnen.
Tot slot nog een tip voor mensen die 45 kilometer fietsen langs voornamelijk stedenbouw te veel vinden: heb nog twee jaar geduld! Vanaf 2004, als de Floriade lang en breed is afgelopen, komt er een verkorte route dwars door het Floriade-terrein. Dan mag je Hoofddorp links laten liggen.
© Trouw 2009, op dit artikel rust copyright.
Andere natuurtochten in deze regio
Wat vindt u van deze route?
De velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht.
